O ile nie określono inaczej, chodzi o zakup papierów wartościowych na rynku wtórnym przez bank centralny, który w ten sposób pośrednio finansuje państwo. – Na przykład w trakcie kryzysu greckiego EBC po raz pierwszy latem 2010 roku zakupił obligacje rządowe państw strefy euro, których cena bardzo gwałtownie spadła (Securities Markets Programme, SMP). Powszechnie uznano to za naruszenie tabu; EBC nazwano nawet złym bankiem strefy euro. Nie może bowiem i nie powinno być zadaniem banku centralnego kupowanie papierów wartościowych, których rynek nie chce (papierów śmieciowych); śmieciowe papiery), bo – w najgorszym wypadku bank centralny zostaje na tych papierach, czyli ponosi stratę, – niektóre państwa w strefie euro rozumieją interwencję banku centralnego jako oznaczającą, że EBC jest w razie potrzeby dostępny jako nabywca ich długów, a – takie podejście – jak pokazano – wywołuje spory we własnych szeregach – prezes Bundesbanku Axel Weber i główny ekonomista EBC Jürgen Stark podali się do dymisji w proteście, Jürgen Stark, podał się do dymisji w proteście przeciwko SMP, – czy EBC powinien mieć prawo do działania jako instytut naprawczy dla lekkomyślnej polityki fiskalnej państw członkowskich, – nawet czy europejska polityka pieniężna powinna być teraz podporządkowana polityce fiskalnej i ryzyku niewypłacalności poszczególnych państw. – Wraz z zakupem obligacji rządowych na rynku wtórnym przez EBC, ten ostatni stracił znaczną renomę wśród społeczeństwa. Wątpliwości co do niezależności EBC nie tylko wzrosły, ale wręcz przeważyły, zwłaszcza że politycy publicznie wezwali bank centralny do włączenia do swojego portfela obligacji rządowych chorych państw członkowskich strefy euro. – Gdy różne programy skupu nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, banki centralne (w Japonii, USA, a także EBC) zwiększyły stawkę. W ten sposób banki centralne zepchnęły również długoterminową stopę procentową na rynku kapitałowym w pobliże zera. To odpycha prywatnych nabywców obligacji. Będą musieli kupować akcje w poszukiwaniu akceptowalnej stopy zwrotu. W trakcie tego na giełdzie święci się rekordy, powstają bańki. – Banki centralne bronią tej polityki mówiąc, że chcą jedynie stymulować inwestycje poprzez tani pieniądz; i że mogą łatwo “wyssać” nadmiar pieniędzy w miarę wzrostu siły gospodarczej poprzez dodatkowe inwestycje. W rzeczywistości jednak taka polityka banku centralnego zawsze prowadziła do tego, że kraje zadłużone widziały mniej powodów do wprowadzenia dawno zaległych reform strukturalnych, a tym samym do zwiększenia swojej konkurencyjności. To właśnie oszczędzający i ubezpieczeni muszą płacić za takie działania banku centralnego poprzez zimne wywłaszczenie, co zostało udowodnione ponad wszelką wątpliwość w przypadku polityki EBC. Jednak fakt, że bank centralny wyraźnie prowadzi politykę rozdawnictwa poprzez te ukryte dywersje (in secret; out of sight) jest absolutnie nie do przyjęcia, przede wszystkim ze względu na brak demokratycznej legitymacji. Ponieważ jednak przytłaczająca i opiniotwórcza większość jest zdecydowanie bardziej zainteresowana możliwymi do opanowania potyczkami klubu piłkarskiego, a mało tym, co niełatwe do zrozumienia współzależnościami gospodarki narodowej, bank centralny może działać niemal bezkrytycznie jako rząd cieni. – Zob. AIG deal, strach, przewrotność, spread obligacji, domniemanie, bankowość centralna, bail-out, bank, systemowy, unia bankowa, bazooka, korekta bilansu, blame game, podział ryzyka, ClubMed, covered bonds, zakaz finansowania deficytu, deficyt demokracji, wywłaszczenie, zimno, euroobligacje, wspólny, Europejska Unia Monetarna, błąd fundamentalny, grzech EBC, kryzys w Grecji, Kryzys w Irlandii, awaryjna pomoc płynnościowa, pokusa nadużycia, opcja nuklearna, plan C, klamra polityczna, niedotrzymanie warunków polityki, luzowanie ilościowe, bailout, siedmioprocentowy limit, spłata długu państwowego, lek na dług, pakt na rzecz spłaty długu, europejska, unia transferowa, redystrybucja, wywołana przez bank centralny, nieostrość, konstruktywna, zgodność z traktatem, bańka zaufania, bank zombie. – Por. raport miesięczny EBC z czerwca 2010 r. s. 24 i nast. oraz s. 33 i nast. (dramatyczna sytuacja na rynkach finansowych spowodowała konieczność szybkiej interwencji EBC poprzez skup obligacji rządowych), raport roczny EBC z 2010 r., s. 21 (uzasadnienie zakupów), raport miesięczny EBC z września 2011 r., s. 57 i nast. (uzasadnienie kontynuowania przez EBC programu dotyczącego rynków papierów wartościowych), raport miesięczny EBC z grudnia 2011 r., s. 44 (bardziej aktualne dane).
Uwaga: Encyklopedia finansowa jest chroniona prawem autorskim i bez wyraźnej zgody może być wykorzystywana wyłącznie do celów prywatnych!
Profesor uniwersytecki Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Prof. Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
Adres e-mail: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/