Polityka banku centralnego, która jest wyłącznie lub w przeważającej mierze nastawiona na dostarczanie określonej ilości pieniądza, a nie lub prawie wcale na stopy procentowe. – W czasach kryzysów finansowych, takich jak w Japonii po 1990 r. i na całym świecie w 2009 r., polityka ta wydaje się być właściwym środkiem uniknięcia zapaści kredytowej i złagodzenia recesji. – W szczegółach można wyróżnić kilka sposobów, a mianowicie bank centralny – kupuje obligacje rządowe, co rozszerza podaż pieniądza; jednocześnie zwiększony popyt na rynku kapitałowym ma na celu obniżenie rentowności papierów długoterminowych i wywieranie presji na poziom stóp procentowych jako całości; – kupuje obligacje korporacyjne i papiery komercyjne. W ten sposób dopływ płynności do przedsiębiorstw jest gwarantowany bezpośrednio przez bank centralny pomimo ograniczenia płynności. Na tę formę luzowania ilościowego zdecydowała się – obok skupu obligacji rządowych – amerykańska Rezerwa Federalna wiosną 2009 r., mimo że stawia ona w niekorzystnej sytuacji małe i średnie przedsiębiorstwa, które nie mają możliwości emisji i są uzależnione od kredytów bankowych, czyli w oczywisty sposób powoduje nieuczciwą konkurencję; – skupuje listy zastawne, których jakość podlega specjalnym wymogom – takim jak poziom ratingu, możliwość zakwalifikowania jako zabezpieczenie w banku centralnym, wysokość emisji danej emisji; instytucje mogą w ten sposób wymieniać te oprocentowane papiery na pieniądze banku centralnego. W lipcu 2009 roku EBC kupił od banków obligacje zabezpieczone aktywami (covered bonds, np. Pfandbriefe) o wartości 60 mld euro; – nie kupuje papierów wartościowych, ale przyjmuje je jako zabezpieczenie dostarczenia płynności (pieniędzy banku centralnego) przez banki. Jednocześnie rozluźnia wymogi dotyczące kwalifikowanych zabezpieczeń (papierów kwalifikujących się do refinansowania w banku centralnym) oraz wydłuża czas, w którym banki muszą spłacić te pożyczki bankowi centralnemu (transakcje repo). Ten rodzaj luzowania ilościowego był stosowany przez EBC zanim w czerwcu 2009 r. kupił on również listy zastawne i obligacje zabezpieczone na łączną kwotę 60 mld EUR. Opisywany wariant nazywany jest również “pasywnym luzowaniem ilościowym” (polityka wzmocnionego wsparcia kredytowego). Jest on uważany za najlepszą formę luzowania ilościowego. Sam fakt, że zasilające w płynność operacje refinansujące są ograniczone w czasie, oznacza, że dostarczona płynność po upływie terminu ponownie wypływa z systemu, tzn. że wykreowany pieniądz wraca do banku centralnego (automatyczna operacja wyjścia). Oczywiście EBC uważał, że będzie musiał skupować obligacje rządowe po raz pierwszy w maju 2010 roku w trakcie kryzysu greckiego, ponieważ w tym czasie zbliżał się upadek systemu finansowego. – Wadą każdego rodzaju polityki luzowania ilościowego jest to, że banki często nie wykorzystują otrzymanej płynności – zgodnie z założeniami tego środka – do udzielania kredytów klientom, ale zamiast tego używają jej do pompowania swoich rezerw finansowych lub nawet inwestowania taniego pieniądza za granicą w celu uzyskania odsetek. W końcu pieniądze nie trafiają do gospodarki realnej, jak faktycznie zakładał środek. W każdym razie inwestycje raczej nie są stymulowane przez luzowanie ilościowe. Dodatkowo, sztucznie zaniżone stopy procentowe oznaczają straty dla oszczędzających. Obliczono, że tylko w wyniku dietetycznych zysków z lokat bankowych obywatele Niemiec tracili 36 mld euro rocznie, co oznaczało, że musieli wnieść spory wkład w przezwyciężenie kryzysu finansowego, który nastąpił po kryzysie subprime. – Wreszcie, historia finansów uczy nas ponad wszelką wątpliwość, że tani pieniądz prędzej czy później prowadzi do baniek spekulacyjnych. – Zobacz przesada, bankowość centralna, zakupy, bankowość centralna, bazooka, dostosowanie bilansu, krwawa jatka, carry trades, obligacje zabezpieczone, zakaz finansowania deficytu, rentowność diety, przetarg trzyletni, Europejska Unia Monetarna, błąd fundamentalny, kryzys finansowy, obciążenia, teza Friedmana, money lender of last resort, credit crunch, credit support, extended, Larghezza, liquidity trap, fixed rate tenders, collateral, marketable, southern front, stealth policy, redistribution, central bank-induced, loss-loan relationship, full allotment, twelve-month tenders. – Por. Annual Report 2008 of the Deutsche Bundesbank, s. 34 i nast. (zapewnianie płynności przez EBC w czasie kryzysu finansowego), Monthly Report of the ECB z marca 2009 r., s. 31 i nast. (przeglądy w latach 2004-2008), Annual Report 2008 of the ECB, s. 113 i nast. (prezentacja działań w ramach zapewniania płynności w czasie kryzysu finansowego), Monthly Report of the ECB z czerwca 2009 r., s. 37 i nast. 85 ff (Polityka pieniężna EBC w okresie kryzysu finansowego; przegląd), Raport miesięczny EBC z sierpnia 2009 r., s. 37 ff (Efekty pierwszej dłuższej operacji refinansującej o terminie zapadalności jednego roku), Raport miesięczny Deutsche Bundesbank z sierpnia 2009 r., s. 46 (Zakup listów zastawnych przez EBC; przegląd), Raport miesięczny EBC z grudnia 2009 r., s. 39 ff (Podaż płynności w okresie od sierpnia 2007 r. do 2009 r.; przegląd), Raport roczny Deutsche Bundesbank z 2009 r., s. 34 i nast. (efekt luzowania ilościowego; zestawienia), Raport Roczny EBC 2009, s. 17 i nast. (wyliczenie i ocena środków specjalnych), Raport o stabilności finansowej 2009, s. 93 i nast. (ocena wszystkich specjalnych środków polityki pieniężnej; szczegółowa prezentacja; wiele zestawień), Raport Miesięczny EBC ze stycznia 2010 r., s. 67 i nast. (polityka pieniężna EBC w warunkach kryzysu finansowego; wyliczenie i ocena poszczególnych środków), Raport Miesięczny EBC z czerwca 2010 r. s. 24 i nast. oraz s. 33 i nast. (dramatyczna sytuacja na rynkach finansowych sprawiła, że konieczna była szybka interwencja EBC), raport miesięczny EBC z sierpnia 2010 r., s. 34 i nast. (program zakupu obligacji zabezpieczonych poddany ocenie; przeglądy), raport roczny EBC z 2010 r., s. 19 i nast. (skrócona prezentacja środków wraz z uzasadnieniem), raport o stabilności finansowej z 2011 r., s. 21 i nast. (utrzymany zostanie pełny przydział środków w operacjach refinansujących EBC).
Uwaga: Encyklopedia finansowa jest chroniona prawem autorskim i bez wyraźnej zgody może być wykorzystywana wyłącznie do celów prywatnych!
Profesor uniwersytecki Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Prof. Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
Adres e-mail: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/