Low interest rate policy (polityka niskich stóp procentowych, polityka łatwego pieniądza)

Środki podejmowane przez bank centralny w celu utrzymania stopy procentowej na sztucznie niskim poziomie. Intencją jest pobudzenie inwestycji. Są one jednak przede wszystkim zdeterminowane oczekiwaniami dotyczącymi zysków. Przy braku odpowiednich oczekiwań nawet zerowa stopa procentowa w zasadzie nie przyciąga nowych inwestycji. Czasami wydaje się, że o tym niezaprzeczalnym fakcie zapominają bankierzy centralni. Również dalsza obniżka stóp procentowych przez bank centralny prawdopodobnie nie będzie miała większego wpływu, jeśli poziom stóp procentowych jest już niski; innymi słowy, polityka banku centralnego w zakresie stóp procentowych jest ograniczona. — Zapewne jednak niska stopa procentowa spowoduje wzrost stopy bezrobocia. Jeśli bowiem płace realne nie spadną w tym samym stopniu co koszt kapitału – a to jest regułą, biorąc pod uwagę sztywność rynku pracy – to wiele firm zastąpi pracę tańszym kapitałem. Utracone zostaną przede wszystkim miejsca pracy w sektorze niskopłatnym. – Wówczas “tani pieniądz” jest kierowany do zastosowań, które przynoszą stosunkowo niski zwrot (nieruchomości, “złoto cementowe”), zamiast do długoterminowych (nietrwałych) inwestycji wspierających wzrost, służących innowacjom w produkcji i wytwarzaniu; w ten sposób ograniczone czynniki nie trafiają już do najlepszego gospodarza (do najkorzystniejszej alokacji zasobów) poprzez funkcję alokacji odsetek. Kiedy w trakcie kryzysu finansowego, który nastąpił po kryzysie subprime, EBC utrzymywał bardzo niskie stopy procentowe, wiele prywatnych gospodarstw domowych w Niemczech zadłużyło się i zainwestowało te pieniądze spekulacyjnie w nieruchomości, nawet w krajach zagranicznych, które do tej pory były tańsze – na przykład w Irlandii i na Litwie – co spowodowało gwałtowny wzrost cen nieruchomości. Kapitał przepływa więc do mniej produktywnych i/lub ryzykownych zastosowań. – Ponadto niskie stopy procentowe stymulują konsumpcję luksusową. Prywatne gospodarstwa domowe pożyczają tanio, na przykład na podróż dookoła świata. A ponieważ oszczędzanie często w ogóle się nie opłaca – stopa inflacji jest wyższa niż odsetki od oszczędności – prywatne gospodarstwa domowe i tak będą konsumować więcej; i dzieje się to z daleko idącymi konsekwencjami kosztem zabezpieczeń na wypadek choroby i starości. – Przy swobodnym przepływie kapitału, carry trades będą wykorzystywać tanie pieniądze w kraju – np: Japonia ok. 2000 r., Europa Zachodnia ok. 2009 r. – i inwestować je za granicą po wyższych stopach procentowych (wyżej oprocentowane) – wówczas: głównie w obligacje rządowe w USA. Ponadto firmy działające na arenie międzynarodowej będą kierować środki pozyskane po niskich stopach procentowych do powiązanych firm za granicą. W efekcie – kurs walutowy kraju spada wraz z polityką niskich stóp procentowych; import – w Japonii ok. 2000 r.: ropa, żywność – staje się droższy, a więc rosną także koszty utrzymania. Dotyka to jednak głównie odbiorców [CH: Bezüger] niższych dochodów: następuje redystrybucja dochodów. – Historia finansów może przekonująco wykazać, że niskie stopy procentowe zachęcają rządy do zaciągania dodatkowego długu i rozdawania pożyczonych pieniędzy wyborcom – zwłaszcza w przypadku zbliżających się wyborów. Takie prezenty wyborcze rzadko przyczyniają się do wzrostu wydajności gospodarczej. – Korporacje giełdowe regularnie zaciągały tanie kredyty w czasach niskich stóp procentowych, aby za te pieniądze odkupić własne akcje; w ten sposób ceny akcji są sztucznie napędzane. – Ponadto stopy procentowe utrzymywane na niskim poziomie przez politykę pieniężną oznaczają również straty na depozytach bankowych prywatnych gospodarstw domowych. Obecnie otrzymują bardzo małe odsetki od swoich depozytów. Według dokładnych obliczeń obywatele Niemiec stracili około 58 miliardów euro rocznie z powodu niskiego oprocentowania depozytów bankowych w trakcie prowadzenia przez bank centralny polityki niskich stóp procentowych w ramach walki z kryzysem finansowym wywołanym przez kryzys subprime. Oznacza to, że grupa oszczędzających i płacących na emerytury musiała ponieść ciężar kryzysu finansowego (z konieczności), o czym często w ogóle się nie mówi. – Należy również pomyśleć o stowarzyszeniach i fundacjach charytatywnych, których kapitał przynosi teraz mniejsze zyski. Teraz muszą ograniczyć swoje usługi, takie jak przyznawanie stypendiów, ze szkodą dla całego społeczeństwa. – Ale towarzystwa ubezpieczeniowe, a zwłaszcza towarzystwa ubezpieczeń na życie, również łatwo znalazły się w trudnej sytuacji w wyniku polityki niskich stóp procentowych. Dzieje się tak dlatego, że firmy ubezpieczeniowe tradycyjnie dają swoim klientom w umowach dożywotnią gwarancję oprocentowania. Teraz jednak towarzystwa ubezpieczeniowe mogą jedynie inwestować wpływające składki bieżące przy oprocentowaniu znacznie niższym od gwarantowanego. W związku z tym Federalny Urząd Nadzoru Finansowego (BaFin) wymaga od niemieckich towarzystw ubezpieczeniowych utrzymywania specjalnych rezerw, aby móc wywiązać się ze świadczeń gwarantowanych swoim klientom; zgodnie z obowiązującym prawem zmniejszenie przez towarzystwa ubezpieczeniowe zobowiązań z tytułu gwarantowanego oprocentowania jest praktycznie niemożliwe. Stawia to niemieckich ubezpieczycieli w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej na bardzo konkurencyjnym międzynarodowym rynku usług ubezpieczeniowych. – Wreszcie, polityka niskich stóp procentowych powoduje wzrost cen towarów. Dzieje się tak dlatego, że firmy ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne, w desperackim poszukiwaniu zysków, inwestują część swoich aktywów na rynkach towarowych kontraktów terminowych. – Przecież polityka niskich stóp procentowych jest ekonomicznie nieistotna, a może mieć niszczący wpływ na politykę społeczną. Co więcej, jego długofalowe skutki są trudne do przewidzenia. Jeżeli stopy procentowe zostaną pozbawione funkcji ceny kapitału, to doprowadzi to do dezorientacji (ogólnego zagubienia w decyzjach finansowych i ogólnie w tym, jak działać ekonomicznie) na rynku finansowym, a bardzo prawdopodobne jest, że w efekcie do tak silnych zakłóceń w całej gospodarce. – Zobacz przesada, bankowość centralna, wykupy, bankowość centralna, zamrożenie dystrybucji, badanie wpływu na gwarancje długoterminowe, umowa z towarzystwem budowlanym, nadmierne oszczędzanie, bańka, spekulacje, twórcy bańki, carry trades, efekt przepływu gotówki, diet yield, wywłaszczenie, zimno, finansjalizacja, inwestycje finansowe, rozdrobnienie, pieniądz, tani, nadpodaż pieniądza, bańka na rynku nieruchomości, kryzys, wywołany przez bank centralny, pułapka płynności, teza o kłamstwie i oszustwie, ujemna stopa procentowa, zerowa stopa procentowa, twierdzenie Phillipsa, luzowanie ilościowe, pogoń za zyskiem, represja, finansowa, narkotyk zadłużenia, kryzys subprime, polityka stealth, boom skarbcowy, redystrybucja, bank centralny indukowany, konstytucyjny artykuł pierwszy, stymulacja zadłużenia, inflacja ścieżkowa, różnica stóp procentowych, stopa procentowa, naturalna, stopa procentowa, utrzymywana na niskim poziomie, funkcja alokacji stopy procentowej, stymulacja stopy procentowej, polityka cięcia stopy procentowej, rezerwa stopy procentowej, bank zombie. – Por. Financial Stability Report 2010, s. 102 i nast. (Effects of a low interest rate policy on risk-bearing capacity of life insurers), Financial Stability Report 2012, s. 42 i nast. (Low interest rate policy encourages taking higher risks; insurance companies are particularly affected by low interest rate policy), Biuletyn Miesięczny EBC z sierpnia 2013 r., s. 50 i nast. (rozwój rynku giełdowego w warunkach polityki niskich stóp procentowych; wiele przeglądów), Financial Stability Report 2013, s. 54 (problemy towarzystw budowlanych w obliczu niskich stóp procentowych), s. 118 i nast. (problemy zakładów ubezpieczeń), Annual Report 2013 of BaFin, s. 133 (kalkulacja prognozy pięcioletniej w ramach nadzoru prewencyjnego nad zakładami ubezpieczeń i funduszami emerytalnymi w obliczu środowiska niskich stóp procentowych).

Uwaga: Encyklopedia finansowa jest chroniona prawem autorskim i bez wyraźnej zgody może być wykorzystywana wyłącznie do celów prywatnych!
Profesor uniwersytecki Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Prof. Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
Adres e-mail: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/