Σύμφωνα με το ΔΛΠ (39.9), ένα χρηματοοικονομικό μέσο ή άλλο συμβόλαιο που περιέχει και τα τρία ακόλουθα χαρακτηριστικά: – η αξία του συμβολαίου μεταβάλλεται ως αποτέλεσμα μεταβολών σε μια συγκεκριμένη τιμή εμπορεύματος, επιτοκίου, συναλλαγματικής ισοτιμίας ή άλλης μεταβλητής, που αναφέρεται ως υποκείμενη (χρηματοοικονομικό συμβόλαιο η αξία του οποίου εξαρτάται από την αξία ενός ή περισσότερων υποκείμενων περιουσιακών στοιχείων αναφοράς, επιτοκίων ή δεικτών, από ένα μέτρο οικονομικής αξίας ή από πραγματικά γεγονότα, όπως οι καιρικές συνθήκες), – το συμβόλαιο δεν απαιτεί αρχική πληρωμή ή απαιτεί αρχική πληρωμή που είναι μικρότερη από την αρχική πληρωμή για άλλα συμβόλαια που είναι παρόμοια ευαίσθητα στις μεταβολές των παραγόντων της αγοράς και – το συμβόλαιο διακανονίζεται στο μέλλον. μια αρχική πληρωμή που είναι μικρότερη από την αρχική πληρωμή για άλλες συμβάσεις που ανταποκρίνονται παρόμοια στις μεταβολές των παραγόντων της αγοράς και – η σύμβαση θα διακανονιστεί στο μέλλον. – Το υποκείμενο αντικείμενο του συμβολαίου ονομάζεται υποκείμενο [περιουσιακό στοιχείο] ή βάση αναφοράς. – Ο λόγος για τη μεγάλη ελκυστικότητα των παραγώγων είναι ότι ο επενδυτής κερδοσκοπεί με πολύ μικρότερη επένδυση κεφαλαίου από ό,τι όταν αγοράζει ή πωλεί τα υποκείμενα περιουσιακά στοιχεία. Εάν αποφασίσει υπέρ ενός παραγώγου, μπορεί να επιτύχει σχετικά μεγάλη απόδοση (κεφαλαίου) με σχετικά μικρή δαπάνη (κεφαλαίου). Σε αυτό το πλαίσιο, γίνεται λόγος για το φαινόμενο της μόχλευσης. – Τα παράγωγα ολοκληρώνουν τις χρηματοπιστωτικές αγορές καθιστώντας τους παράγοντες κινδύνου εμπορεύσιμους. Από την άλλη πλευρά, τα παράγωγα καθιστούν όλο και πιο δύσκολο για τις κεντρικές τράπεζες να μετρήσουν με ακρίβεια την προσφορά χρήματος. Μεταξύ 1997 και 2006, η παγκόσμια αγορά παραγώγων δεκαπλασιάστηκε. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της κρίσης των στεγαστικών δανείων, η αγορά παραγώγων κατέρρευσε, επειδή πολλοί από αυτούς τους τίτλους δεν ήταν πλέον διαφανείς όσον αφορά το περιεχόμενο του κινδύνου τους. Αυτό από μόνο του οδήγησε στο γεγονός ότι τα νεοεκδιδόμενα παράγωγα έπρεπε να γίνουν πιο διαφανή προκειμένου να βρεθούν καθόλου νέοι αγοραστές. – Ο νόμος για την εφαρμογή της οδηγίας για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων και της εκτελεστικής οδηγίας της Επιτροπής (νόμος για την εφαρμογή της οδηγίας για τις χρηματοπιστωτικές αγορές [FRUG]) της 16ης Ιουλίου 2007 ορίζει: “Παράγωγα κατά την έννοια του παρόντος νόμου είναι – 1. Σταθερές συναλλαγές ή συναλλαγές δικαιωμάτων προαίρεσης που διαρθρώνονται ως αγορά, ανταλλαγή ή άλλως πως, οι οποίες πρόκειται να εκπληρωθούν με χρονική καθυστέρηση και των οποίων η αξία προκύπτει άμεσα ή έμμεσα από την τιμή ή το μέτρο ενός υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου (προθεσμιακές συναλλαγές) με αναφορά στα ακόλουθα υποκείμενα: – α) κινητές αξίες ή μέσα χρηματαγοράς, – β) συνάλλαγμα ή λογιστικές μονάδες, – γ) επιτόκια ή άλλες αποδόσεις, – δ) δείκτες των υποκείμενων στοιχείων των περιπτώσεων α, β ή γ, άλλοι χρηματοοικονομικοί δείκτες ή χρηματοοικονομικά μέτρα, ή – ε) παράγωγα- – 2. Οι προθεσμιακές συναλλαγές που αφορούν εμπορεύματα, ναύλους, δικαιώματα εκπομπής ρύπων, κλιματικές ή άλλες φυσικές μεταβλητές, ποσοστά πληθωρισμού ή άλλες οικονομικές μεταβλητές ή άλλα περιουσιακά στοιχεία, δείκτες ή μέτρα ως υποκείμενα περιουσιακά στοιχεία, υπό την προϋπόθεση ότι: – α) πρόκειται να διακανονιστούν σε μετρητά ή παρέχουν σε ένα συμβαλλόμενο μέρος το δικαίωμα να απαιτήσει διακανονισμό σε μετρητά, χωρίς το δικαίωμα αυτό να θεμελιώνεται λόγω αθέτησης υποχρέωσης ή άλλου γεγονότος καταγγελίας, – β) συνάπτονται σε οργανωμένη αγορά ή σε πολυμερή μηχανισμό διαπραγμάτευσης, ή – γ) συνάπτονται σύμφωνα με το άρθρο 38 παρ. 1 του παρόντος. 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1287/2006 της Επιτροπής, της 10ης Αυγούστου 2006, για την εφαρμογή της οδηγίας 2004/39/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τις υποχρεώσεις τήρησης αρχείων για τις επιχειρήσεις επενδύσεων, την αναφορά συναλλαγών, τη διαφάνεια της αγοράς, την εισαγωγή χρηματοπιστωτικών μέσων προς διαπραγμάτευση και τους ορισμένους όρους κατά την έννοια της εν λόγω οδηγίας (ΕΕ L241 της , σ. 1), έχουν χαρακτηριστικά άλλων παραγώγων και εξυπηρετούν μη εμπορικούς σκοπούς και τις προϋποθέσεις του άρθρου 38 παρ. 4 του παρόντος κανονισμού, και υπό την προϋπόθεση ότι δεν πρόκειται για συναλλαγές spot κατά την έννοια του άρθρου 38 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1287/2006- – 3. χρηματοοικονομικές συμβάσεις επί διαφορών- – 4. σταθερές συναλλαγές ή συναλλαγές με δικαίωμα προαίρεσης διαρθρωμένες ως αγορά, ανταλλαγή ή άλλως πως, οι οποίες πρόκειται να εκτελεστούν σε αναβαλλόμενη βάση και χρησιμεύουν για τη μεταφορά πιστωτικών κινδύνων (πιστωτικά παράγωγα)- 5. προθεσμιακές συναλλαγές με αναφορά στα υποκείμενα περιουσιακά στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο 39 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1287/2006, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τις προϋποθέσεις του σημείου 2.”. – Βλέπε Τμήμα Διακανονισμού, Πιστοποιητικό Μετοχών, Ομόλογο, Ομολογιακό Δάνειο, Ομολογιακό Δάνειο που σχετίζεται με τα Bull-Bear, Υποκείμενη αξία, Call, Cap, Chooser Cap, Contingent Swap, Ονομασία, Συναλλαγές Παραγώγων, Διμερής, Υποχρέωση Εκκαθάρισης Παραγώγων, Υποχρέωση Πληροφόρησης Παραγώγων, Κώδικας Παραγώγων, Χρηματοοικονομική Αρχιτεκτονική, Χρηματοοικονομικά Μέσα, Προσφορά Χρήματος, ΔΛΠ 39, Ομολογιακό Δείκτης, Φύλλα Πληροφοριών Χρηματοοικονομικών Μέσων, Πιστωτικό Παράγωγο, Προθεσμιακή Σύμβαση Εμπορευμάτων, Ανταλλαγή Επιτοκίου μιας ημέρας, Παράγωγο Καιρού, Πιστοποιητικό, Δικαίωμα Επιτοκίου, Ανταλλαγή Επιτοκίου. – Πρβλ. επίσης § 2, παρ. 2 WpHG, καθώς και τους ορισμούς και τις ταξινομήσεις στη μηνιαία έκθεση της ΕΚΤ του Μαΐου 2000, σ. 42, ετήσια έκθεση BaFin 2004, σ. 177 (κανονισμός για τα παράγωγα [DerivateV] του Φεβρουαρίου 2004- η εκλεπτυσμένη μέτρηση του κινδύνου προβλέπεται και εδώ), ετήσια έκθεση BaFin 2009, σ. 42. 17 (υποχρεωτικός διακανονισμός των συναλλαγών εξωχρηματιστηριακών παραγώγων μέσω κεντρικών αντισυμβαλλομένων), σ. 42 (εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, σ. 112 (λογιστικοί κανονισμοί), Μηνιαία έκθεση της Deutsche Bundesbank του Αυγούστου 2005, σ. 39 (πολύ μεγάλες διάρκειες), Μηνιαία έκθεση της Deutsche Bundesbank του Ιουλίου 2006, σ. 55 επ. (λεπτομερής παρουσίαση με επισκοπήσεις, με έμφαση επίσης στην επίδραση των παραγώγων στη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος), Ετήσια έκθεση BaFin 2010, σ. 46 (εποπτεία των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων), Έκθεση για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα 2011, σ. 43 στ. (αδιαφάνεια των εξωχρηματιστηριακών συναλλαγών γενικά και των αγορών εξωχρηματιστηριακών παραγώγων ειδικότερα), Ετήσια έκθεση BaFin 2011, σ. 43 στ. 41 (ρύθμιση των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων), Έκθεση για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα 2012, σ. 92 επ. (αγορά εξωχρηματιστηριακών παραγώγων από το 2003- ρυθμιστικά ζητήματα), Ετήσια έκθεση της ΕΚΤ 2012, σ. 134 (νέα έκδοση της οδηγίας για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων), Ετήσια έκθεση της BaFin 2013, σ. 163 (νέες απαιτήσεις για τις συναλλαγές εξωχρηματιστηριακών παραγώγων μέσω του τροποποιημένου DerivateV).
Προσοχή: Η οικονομική εγκυκλοπαίδεια προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για ιδιωτικούς σκοπούς χωρίς ρητή συγκατάθεση!
Καθηγητής Πανεπιστημίου Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Καθηγητής Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
Διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/