Εκτός αν ορίζεται διαφορετικά, πρόκειται για αγορές τίτλων στη δευτερογενή αγορά από μια κεντρική τράπεζα, η οποία χρηματοδοτεί έτσι έμμεσα το κράτος. – Κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης, για παράδειγμα, η ΕΚΤ αγόρασε για πρώτη φορά το καλοκαίρι του 2010 κρατικά ομόλογα κρατών μελών της ζώνης του ευρώ, η τιμή των οποίων είχε υποχωρήσει πολύ απότομα (Securities Markets Programme, SMP). Αυτό θεωρήθηκε γενικά ως παραβίαση ταμπού- η ΕΚΤ ονομάστηκε μάλιστα η κακή τράπεζα της ζώνης του ευρώ. Διότι δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι καθήκον μιας κεντρικής τράπεζας να αγοράζει τίτλους που δεν θέλει η αγορά (σκουπίδια), σκουπιδόχαρτα), επειδή – στη χειρότερη περίπτωση, η κεντρική τράπεζα μένει πάνω στα χαρτιά αυτά, δηλαδή υφίσταται ζημία, – ορισμένα κράτη της Ευρωζώνης αντιλαμβάνονται την παρέμβαση της κεντρικής τράπεζας ως ότι η ΕΚΤ είναι διαθέσιμη ως αγοραστής των χρεών τους, αν χρειαστεί, και – μια τέτοια προσέγγιση – όπως έχει αποδειχθεί – προκαλεί διαφωνίες στις τάξεις της – ο πρόεδρος της Bundesbank, Άξελ Βέμπερ, και ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Γιούργκεν Σταρκ, παραιτήθηκαν σε ένδειξη διαμαρτυρίας, Jürgen Stark, παραιτήθηκε σε ένδειξη διαμαρτυρίας για το SMP, – εάν η ΕΚΤ θα πρέπει να επιτρέπεται να λειτουργεί ως ίδρυμα επισκευής της αλόγιστης δημοσιονομικής πολιτικής των κρατών μελών, – ακόμη και εάν η ευρωπαϊκή νομισματική πολιτική θα πρέπει πλέον να υποτάσσεται στη δημοσιονομική πολιτική και στον κίνδυνο αφερεγγυότητας των επιμέρους κρατών. – Με την αγορά κρατικών ομολόγων στη δευτερογενή αγορά από την ΕΚΤ, η τελευταία έχασε σημαντική φήμη στον πληθυσμό. Οι αμφιβολίες σχετικά με την ανεξαρτησία της ΕΚΤ όχι μόνο αυξήθηκαν, αλλά και υπερίσχυσαν, ιδίως από τη στιγμή που οι πολιτικοί κάλεσαν δημοσίως την κεντρική τράπεζα να συμπεριλάβει στο χαρτοφυλάκιό της τα κρατικά ομόλογα των προβληματικών κρατών μελών της ευρωζώνης. – Όταν τα διάφορα προγράμματα αγοράς δεν στέφθηκαν με επιτυχία, οι κεντρικές τράπεζες (στην Ιαπωνία, τις ΗΠΑ και την ΕΚΤ) αύξησαν τα στοιχήματα. Με τον τρόπο αυτό, οι κεντρικές τράπεζες έσπρωξαν επίσης το μακροπρόθεσμο επιτόκιο στην αγορά κεφαλαίων κοντά στο μηδέν. Αυτό απομακρύνει τους ιδιώτες αγοραστές ομολόγων. Θα πρέπει να αγοράσουν μετοχές σε αναζήτηση μιας αποδεκτής απόδοσης. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, τα ρεκόρ γιορτάζονται στο χρηματιστήριο, δημιουργούνται φούσκες. – Οι κεντρικές τράπεζες υπερασπίζονται αυτή την πολιτική λέγοντας ότι θέλουν μόνο να τονώσουν τις επενδύσεις μέσω φθηνού χρήματος και ότι μπορούν εύκολα να “απορροφήσουν” το πλεονάζον χρήμα καθώς η οικονομική ισχύς αυξάνεται μέσω πρόσθετων επενδύσεων. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, αυτή η πολιτική της κεντρικής τράπεζας οδηγούσε πάντα στο να βλέπουν οι χώρες οφειλέτες λιγότερο λόγο να εισάγουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που είχαν καθυστερήσει από καιρό και να αυξήσουν έτσι την ανταγωνιστικότητά τους. Οι αποταμιευτές και οι ασφαλισμένοι είναι αυτοί που πρέπει να πληρώσουν για τέτοια μέτρα κεντρικών τραπεζών μέσω της ψυχρής απαλλοτρίωσης, κάτι που έχει αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας στην περίπτωση της πολιτικής της ΕΚΤ. Ωστόσο, το γεγονός ότι μια κεντρική τράπεζα ασκεί ξεκάθαρα μια πολιτική διανομής με αυτές τις κρυφές εκτροπές (εν κρυπτώ- εκτός οράσεως) είναι απολύτως απαράδεκτο, κυρίως λόγω της έλλειψης δημοκρατικής νομιμοποίησής της. Ωστόσο, επειδή η συντριπτική και διαμορφωτική πλειοψηφία ενδιαφέρεται πολύ περισσότερο για τις διαχειρίσιμες αψιμαχίες ενός ποδοσφαιρικού συλλόγου και ελάχιστα για τις όχι εύκολα κατανοητές διασυνδέσεις της εθνικής οικονομίας, η κεντρική τράπεζα μπορεί να ενεργεί σχεδόν άκριτα ως σκιώδης κυβέρνηση. – Βλέπε συμφωνία AIG, φόβος, στρεβλό, spread ομολόγων, τεκμήριο, κεντρική τράπεζα, διάσωση, τράπεζα, συστημική, τραπεζική ένωση, μπαζούκα, προσαρμογή ισολογισμού, παιχνίδι ευθυνών, καταμερισμός κινδύνου, ClubMed, καλυμμένα ομόλογα, απαγόρευση χρηματοδότησης ελλείμματος, έλλειμμα δημοκρατίας, απαλλοτρίωση, ψυχρότητα, ευρωομόλογα, κοινή, Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση, θεμελιώδες σφάλμα, αμαρτία ΕΚΤ, ελληνική κρίση, Ιρλανδία κρίση, έκτακτη ενίσχυση ρευστότητας, ηθικός κίνδυνος, πυρηνική επιλογή, σχέδιο Γ, σφιγκτήρας πολιτικής, αθέτηση πολιτικής, ποσοτική χαλάρωση, διάσωση, όριο επτά τοις εκατό, αποπληρωμή δημόσιου χρέους, ναρκωτικά χρέους, σύμφωνο αποπληρωμής χρέους, ευρωπαϊκή, ένωση μεταφορών, αναδιανομή, προκαλούμενη από την κεντρική τράπεζα, ασάφεια, εποικοδομητική, συμβατική συμμόρφωση, φούσκα εμπιστοσύνης, τράπεζα ζόμπι. – Πρβλ. μηνιαία έκθεση της ΕΚΤ του Ιουνίου 2010. σελ. 24 επ. και σελ. 33 επ. (η δραματική κατάσταση στις χρηματοπιστωτικές αγορές κατέστησε αναγκαία την ταχεία παρέμβαση της ΕΚΤ με την αγορά κρατικών ομολόγων), ετήσια έκθεση της ΕΚΤ του 2010, σελ. 21 (αιτιολόγηση των αγορών), μηνιαία έκθεση της ΕΚΤ του Σεπτεμβρίου 2011, σελ. 57 επ. (αιτιολόγηση της ΕΚΤ για τη συνέχιση του προγράμματος για τις αγορές τίτλων), μηνιαία έκθεση της ΕΚΤ του Δεκεμβρίου 2011, σελ. 44 (πιο πρόσφατα στοιχεία).
Προσοχή: Η οικονομική εγκυκλοπαίδεια προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για ιδιωτικούς σκοπούς χωρίς ρητή συγκατάθεση!
Καθηγητής Πανεπιστημίου Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Καθηγητής Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
Διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/