Stabilisatiemechanisme, Europees (soms ook

stabiliteitsmechanisme en eurocrisisfonds), ESM (Europees Stabilisatiemechanisme): Uiteindelijk in maart 2011 door de Europese politici aangenomen en in maart 2012 in de plaats gekomen van de Europese faciliteit voor financiële stabilisatie. – Organisatorisch is het ESM een nieuwe entiteit naar het model van het Internationaal Monetair Fonds. Het bestuursorgaan is een Raad van Gouverneurs, waarvan de stemgerechtigde leden de ministers van Financiën van de landen van de eurozone zijn. Dit orgaan beslist met eenparigheid van stemmen over de toekenning, het bedrag en de voorwaarden van de financiële bijstand. Alle andere besluiten worden genomen met een meerderheid van tachtig procent; de weging van de stemmen volgt de kapitaalverdeelsleutel. Het ESM is gevestigd in Luxemburg. Het vorige crisisfonds, de Europese faciliteit voor financiële stabilisatie, bleef operationeel tot juni 2013, toen het opging in het ESM. – Belangrijke bepalingen zijn: – Het ESM ontvangt een kapitaal van 800 miljard euro. Hiervan is 500 miljard euro leenbaar; 300 miljard euro dient als reserve. 80 miljard zal in contanten worden betaald als kapitaal waarop de lidstaten van de eurozone hebben ingetekend. – De bijdragen aan het ESM door de afzonderlijke leden worden bepaald volgens een verdeelsleutel die is gebaseerd op het aandeel in het kapitaal bij de ECB. – Duitsland draagt voor 27,15 procent bij in de contante betalingen en in het opvraagbare kapitaal of de garanties; dit betekent dat 21,7 miljard euro verschuldigd is. Daarnaast zal Duitsland 168,3 miljard euro aan opvraagbaar kapitaal of garanties moeten verstrekken. De contante bijdrage van in totaal 22 miljard euro moet door Duitsland in de jaren 2013 tot en met 2017 in vijf gelijke tranches aan het ESM worden betaald – De betalingen aan het ESM worden meegeteld voor de staatsschuld als omschreven in het Verdrag van Maastricht – het schuldniveau mag niet hoger zijn dan zestig procent van het bruto binnenlands product – maar niet voor het begrotingstekort – de jaarlijkse netto nieuwe schuld mag niet hoger zijn dan drie procent van het bruto binnenlands product; zie ook art. 140 ARUV. – Het Internationaal Monetair Fonds zal het totale bedrag dat beschikbaar is voor leningen met de helft verhogen. Dit betekent dat nog eens 250 miljard euro aan de 500 miljard euro zal worden toegevoegd. – Het ESM mag alleen leningen aan lidstaten verstrekken als de financiële stabiliteit van de eurozone als geheel in gevaar is. Bovendien zijn de leningen gekoppeld aan economische en fiscale beleidsvoorwaarden. – Vanaf 2013 zullen in alle door de eurostaten uitgegeven obligaties schuldherstructureringsclausules (CAC’s) worden opgenomen. Volgens deze clausules kunnen particuliere schuldeisers geval per geval worden ingeschakeld indien een staat niet langer zijn schulden kan aflossen. Er is echter afgezien van de verplichte betrokkenheid van particuliere schuldeisers. – In vergelijking met alle andere crediteuren, met uitzondering van het Internationaal Monetair Fonds, heeft het ESM een preferentiële positie; zijn vorderingen moeten eerst worden voldaan. – In beginsel kan het ESM ook overheidsobligaties van bedreigde leden opkopen. – Als een lid zijn betalingsverplichtingen aan het ESM niet nakomt, moeten de andere staten automatisch kapitaal injecteren. Omdat landen met een hoge schuldenlast, zoals Griekenland, Portugal of Spanje, ook een deel van het kapitaal moeten bijdragen, lijkt een wanbetaling hier in het verschiet te liggen; in dat geval zou Duitsland extra lasten moeten dragen. – Critici van het ESM benadrukten dat de leden van de eurozone via de achterdeur afscheid hadden genomen van het stabiliteits- en groeipact. Het ESM nodigde de leden uit om een onbetamelijk economisch en financieel beleid te voeren, vertrouwend op de hulp van de gemeenschap (moreel risico); de bezorgdheid over de Europese faciliteit voor financiële stabilisatie is toegenomen. Ook vanuit het oogpunt van het constitutionele recht zijn ernstige bezwaren geuit. Het aangaan van een garantie (Duitsland alleen al garandeerde in het voorjaar van 2011 168 miljard euro ten gunste van Griekenland, Ierland en Portugal) zet namelijk een procedure in gang die aan het eind kan uitmonden in de verplichting om zeer grote bedragen te betalen zonder dat het Duitse parlement daar enige invloed op heeft. Dit alles is in strijd met artikel 125 van het Verdrag van Lissabon, dat wederzijdse bijstandsverplichtingen uitsluit. – Alleen al de constitutionele vraagstukken in verband met de EFSF en het ESM zijn inmiddels een bijzonder terrein van de rechtspraak geworden. Op 18 maart 2014 heeft het Duitse federale constitutionele hof verscheidene rechtszaken tegen het ESM verworpen. De interpretaties van en commentaren op dit arrest zijn talrijk. Niettemin mag het Duitse aansprakelijkheidsrisico niet automatisch boven de overeengekomen 190 miljard euro stijgen; de Bondsdag moet over elke stijging een besluit nemen.- Al met al kan het ESM tijd kopen om de structurele problemen in sommige EMU-lidstaten op te lossen; het aanpassingstraject in de betrokken landen wordt daardoor in de tijd gerekt en aanzienlijk vergemakkelijkt. Het ESM zelf kan echter niet de oplossing brengen die nodig is. – In de zomer van 2013 hebben de regeringsleiders van de deelnemende landen besloten dat het ESM ook noodlijdende instellingen kan helpen. Het bedrag dat voor directe herkapitalisatie van banken beschikbaar was, werd beperkt tot 60 miljard euro. De Raad van Gouverneurs van het ESM kan dit bedrag evenwel verhogen indien zulks noodzakelijk wordt geacht. – Het ESM mag ook staatsobligaties van wankelende leden op de secundaire markt kopen. Er zij evenwel op gewezen dat de term “secundaire markt” niet in de tijd is gedefinieerd. Zo kan een bank overheidsobligaties kopen als primaire koper (eerste koper) en deze effecten – in een extreem geval binnen één seconde – doorverkopen aan het ESM. – Zie automatische aanpassing, beleggersstaking, bail-out, blame game, kredietverzuimswaps, disfunctionaliteit, valutazone, Europees schuldenagentschap, Europese Monetaire Unie, fundamentele fout, Europees stabiliteitsmechanisme, Euro Plus-pakket, ECB-balans, financiële stabiliteit, begrotingspact, Griekse crisis, groepsdruk, Ierse crisis, Japanisatie, perpetuum mobile machine, beleidsklem, beleidsverzuim, Portugal-crisis, bail-out, reddingsoperatie, risiconemers, definitief, schaduwschuld, schaduwstaat, semester, Europees, solidariteit, financieel, blokkeerrekening, staatsschulddruk, stabiliteits- en groeipact, fundamentele fout, transferunie, herverdeling, centrale bank veroorzaakt, onevenwichtigheden, EMU-intern, vermogensheffing, koppeling schuld-productiviteit, naleving contract, groei-schuldfeit, historisch, groeibevordering, mobilisatie groeikrachten. – Zie Maandverslag van de Deutsche Bundesbank van februari 2011, blz. 72 e.v. (voorzienbare problemen bij aankopen op de secundaire markt door het ESM), Maandverslag van de Deutsche Bundesbank van april 2011, blz. 53 e.v. (maatregelen om verdere staatsschuldcrises te voorkomen), Maandverslag van de ECB van juli 2011, blz. 76 e.v. (gedetailleerde presentatie; nuttige overzichten, beoordeling; literatuurverwijzingen), Maandverslag van de Deutsche Bundesbank van november 2011, blz. 43 (premies voor staatsobligaties van varkens sinds 2009), ECB Jaarverslag 2012, blz. 150 f. (inwerkingtreding van het Verdrag; overeenkomsten ter versterking van de financiële slagkracht van het ESM; verdere besluiten van de staatshoofden en regeringsleiders), Deutsche Bundesbank Maandverslag van februari 2012, blz. 66 f. (presentatie en beoordeling van het ESM).

Opgelet: De financiële encyclopedie is auteursrechtelijk beschermd en mag zonder uitdrukkelijke toestemming alleen voor privé-doeleinden worden gebruikt!
Universiteitsprofessor Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Professor Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
E-mailadres: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/