Pożyczka publiczna, pożyczka narodowa, pożyczka rządowa

Obligacja emitowana przez rząd jako całość – w tym, w niektórych statystykach, przez instytucje publiczne w ramach rządu jako całości. – W czasach niepewności na rynku finansowym rośnie popyt na rządowe papiery wartościowe, co powoduje wzrost ich ceny i spadek rentowności. Zdolność kredytowa państwa jako emitenta obligacji jest najwyraźniej oceniana przez inwestorów wyżej niż zdolność kredytowa przedsiębiorstw. Dzieje się tak dlatego, że tylko państwo ma możliwość nakładania obowiązkowych podatków. W ten sposób może uzyskać środki na utrzymanie zdolności finansowej do działania i obsługi zadłużenia. – Co prawda wielokrotnie pokazano, zwłaszcza podczas kryzysu greckiego, że gdy państwo jest nadmiernie zadłużone i grozi mu narodowe bankructwo, zaufanie do tych papierów nagle maleje, a inwestorzy opróżniają swoje portfele. Wątpliwe jest jednak, czy w takich przypadkach obligacje rządowe były gwarantowane przez instytucje takie jak Europejski Mechanizm Stabilizacyjny. Stwarza to niewłaściwe bodźce dla krajów deficytowych oraz dla nabywców ich instrumentów dłużnych. Można przecież ufać, że w razie potrzeby wkroczą podatnicy innych państw. Z tego powodu fundusz stabilizacyjny dla słabych finansowo członków euro został utworzony dopiero w 2013 roku – głównie dzięki naciskom Niemiec. Od tego momentu posiadacze obligacji rządowych muszą być gotowi zrzec się części swoich roszczeń, aby ratować państwo w trudnej sytuacji. Już sama ta zapowiedź miała ten skutek, że od 2013 roku zapadające obligacje rządowe chwiejnych państw członkowskich UGW, takich jak Grecja, Irlandia, Portugalia, Hiszpania i Włochy, były notowane z dużym dyskontem. To z kolei prowadziło do ostrych niekiedy oskarżeń pod adresem Niemiec, które – jako główny finansujący dług państwowy tych krajów – oskarżane były o brak solidarności. Jak to często bywa, obwiniano te państwa, które udostępniły część produktu społecznego wytworzonego przez swoich obywateli na ratowanie innych, zamiast zwiększyć presję na tych, którzy żyją ponad stan. – Na początku marca 2012 roku posiadacze greckich obligacji rządowych zostali “dobrowolnie zmuszeni” do zrzeczenia się połowy swoich roszczeń. – Jednak fakt, że Europejski Instrument Stabilizacji Finansowej, zgodnie z pomysłami wielu polityków, ma służyć jako wyłapywanie bezwartościowych obligacji rządowych – z pominięciem obowiązującego prawa – wysyła niepokojące sygnały dotyczące przyszłości strefy euro. – Doświadczenia z greckimi obligacjami rządowymi, których wartość rynkowa w niektórych przypadkach spadła w 2011 r. nawet o połowę, sprawiły, że wiele banków zabezpiecza obligacje rządowe w swoich księgach również kapitałem własnym, wykraczającym poza wymogi kapitałowe Bazylea III. W przeglądzie jakości aktywów wycena obligacji rządowych jest uznawana za jeden z największych problemów. Obecnie jednak uważa się za bezsporne, że tym papierom wartościowym należy zawsze przypisywać uzasadnioną wagę ryzyka. Nie ma już czegoś takiego jak “obligacje rządowe safehaven”. – Zobacz obligacje agencyjne, bail-out, sztuczki bilansowe, suweren, blame game, Europejska Unia Monetarna, błąd fundamentalny, EBC upadek z łaski, agent fiskalny, mnożenie pieniędzy, unia walutowa wewnętrzna, kreacja, pokusa nadużycia, niewykonanie polityki, zdolność do obsługi zadłużenia, limit siedmiu procent, rządowe papiery wartościowe, front południowy, unia transferowa, asset levy, wierność umowna, efekt wstępny, krzywa rentowności, przymusowe wywłaszczenie. – Por. na temat międzynarodowych różnic w rentowności i ich konsekwencji Biuletyn Miesięczny EBC z kwietnia 2005 r., str. 10 i nast, Raport miesięczny EBC z września 2005 r., s. 35 i nast. (tu także powiązanie różnic w rentowności poszczególnych obligacji rządowych z ratingiem kredytowym), Raport miesięczny Deutsche Bundesbank z października 2006 r., s. 29 i nast. (szczegółowa prezentacja z wieloma zestawieniami), Raport miesięczny EBC z listopada 2008 r., s. 34 i nast. (różnice w rentowności także pomiędzy obligacjami poszczególnych członków strefy euro; zestawienia), Raport miesięczny EBC z grudnia 2008 r., s. 39 i nast. 39 i nast. (silna zmienność rentowności obligacji rządowych w wyniku kryzysu finansowego; zestawienia), Raport miesięczny EBC z września 2009 r., s. 38 i nast. (spready rentowności obligacji rządowych w strefie euro w okresie kryzysu finansowego, zestawienia; odniesienia), Raport roczny BaFin 2009, s. 23 (porównanie rentowności dziesięcioletnich obligacji rządowych w Niemczech i USA od 2005 r.), Raport o stabilności finansowej 2010, s. 34 i nast. (setback risks for government bonds), Raport Miesięczny Deutsche Bundesbank z czerwca 2011 r., s. 29 i nast. (różnice w rentowności obligacji rządowych w strefie euro; przegląd; podejścia wyjaśniające), Raport Miesięczny Deutsche Bundesbank z listopada 2011 r., s. 43 (premie za obligacje rządowe Świnoujścia od 2009 r.), Raport Roczny EBC z 2011 r., s. 43 i nast. (efekty transmisji niepewności związanej z obligacjami rządowymi na inne sektory gospodarki; przegląd), Raport Miesięczny EBC z marca 2012 r., s. 51 i nast. (Emisje i stan posiadania obligacji rządowych od 2006 r. w strefie euro w podziale na różne aspekty; liczne ilustracje; tendencja do zastępowania obligacji długoterminowych papierami krótkoterminowymi), Raport miesięczny Deutsche Bundesbank z listopada 2013 r., s. 33 i nast. (Obligacje rządowe w posiadaniu banków krajowych w strefie euro; przegląd).

Uwaga: Encyklopedia finansowa jest chroniona prawem autorskim i bez wyraźnej zgody może być wykorzystywana wyłącznie do celów prywatnych!
Profesor uniwersytecki Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Prof. Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
Adres e-mail: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/