Derivative (pochodna)

Zgodnie z MSR (39.9) instrument finansowy lub inny kontrakt, który zawiera wszystkie trzy następujące cechy:- wartość kontraktu zmienia się w wyniku zmian określonej ceny towaru, stopy procentowej, kursu walutowego lub innej zmiennej, zwanej instrumentem bazowym (kontrakt finansowy, którego wartość zależy od wartości jednego lub więcej bazowych aktywów referencyjnych, stóp lub indeksów, od miary wartości ekonomicznej lub od zdarzeń faktycznych, takich jak warunki pogodowe);- kontrakt nie wymaga płatności początkowej lub wymaga niższej płatności początkowej niż inne kontrakty, które są podobnie wrażliwe na zmiany czynników rynkowych; oraz – kontrakt jest rozliczany w przyszłości. płatność początkową, która jest niższa od płatności początkowej dla innych kontraktów, które w podobny sposób reagują na zmiany czynników rynkowych; oraz – kontrakt zostanie rozliczony w przyszłości. – Obiekt bazowy kontraktu nazywany jest instrumentem bazowym [asset] lub bazą odniesienia. – Powodem dużej atrakcyjności instrumentów pochodnych jest to, że inwestor spekuluje przy znacznie mniejszym zaangażowaniu kapitału niż w przypadku zakupu lub sprzedaży aktywów bazowych. Jeśli zdecyduje się na instrument pochodny, może osiągnąć stosunkowo duży (kapitałowy) zysk przy stosunkowo niewielkim (kapitałowym) nakładzie. W tym kontekście mówi się o efekcie dźwigni. – Instrumenty pochodne uzupełniają rynki finansowe poprzez umożliwienie handlu czynnikami ryzyka. Z drugiej strony, instrumenty pochodne sprawiają, że bankom centralnym coraz trudniej jest precyzyjnie mierzyć podaż pieniądza. W latach 1997-2006 światowy rynek instrumentów pochodnych wzrósł dziesięciokrotnie. W trakcie kryzysu na rynku subprime doszło jednak do załamania rynku instrumentów pochodnych, ponieważ wiele z tych papierów wartościowych nie było już przejrzystych pod względem ich zawartości ryzyka. To samo w sobie doprowadziło do tego, że nowo emitowane instrumenty pochodne musiały stać się bardziej przejrzyste, aby w ogóle znaleźć nowych nabywców. – Ustawa implementująca dyrektywę w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz dyrektywę wykonawczą Komisji (Ustawa o implementacji dyrektywy w sprawie rynków finansowych [FRUG]) z dnia 16 lipca 2007 r. definiuje: “Instrumentami pochodnymi w rozumieniu niniejszej ustawy są – 1. Transakcje stałe lub transakcje opcyjne skonstruowane jako kupno, wymiana lub inne, które mają być spełnione z opóźnieniem i których wartość wynika bezpośrednio lub pośrednio z ceny lub miary składnika aktywów bazowych (transakcje terminowe) z odniesieniem do następujących podkładów: – a) papierów wartościowych lub instrumentów rynku pieniężnego, – b) dewiz lub jednostek rozrachunkowych, – c) stóp procentowych lub innych stóp zwrotu, – d) indeksów podkładów z lit. a, b lub c, innych indeksów finansowych lub miar finansowych, lub – e) instrumentów pochodnych; – 2. Transakcje terminowe odnoszące się do towarów, stawek frachtowych, uprawnień do emisji, klimatu lub innych zmiennych fizycznych, stóp inflacji lub innych zmiennych ekonomicznych lub innych aktywów, indeksów lub środków jako aktywów bazowych, pod warunkiem że: – a) mają być rozliczane w środkach pieniężnych lub dają umawiającej się stronie prawo do żądania rozliczenia w środkach pieniężnych, przy czym prawo to nie jest ustanowione przez niewykonanie zobowiązania lub inne zdarzenie rozwiązujące; – b) są zawierane na rynku zorganizowanym lub w wielostronnej platformie obrotu; lub – c) są zawierane zgodnie z art. 38 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1287/2006 z dnia 10 sierpnia 2006 r. wprowadzającego środki wykonawcze do dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do zobowiązań przedsiębiorstw inwestycyjnych w zakresie prowadzenia rejestrów, sprawozdań z transakcji, przejrzystości rynkowej, dopuszczania instrumentów finansowych do obrotu oraz pojęć zdefiniowanych w rozumieniu tej dyrektywy (Dz. Urz. UE Nr L241 str. 1), mają cechy innych instrumentów pochodnych i służą celom niehandlowym oraz spełnione są warunki art. 38 ust. 4 niniejszego rozporządzenia oraz pod warunkiem, że nie są to transakcje kasowe w rozumieniu art. 38 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1287/2006; – 3. kontrakty finansowe na różnice kursowe; – 4. transakcje terminowe lub transakcje opcyjne skonstruowane jako transakcje kupna, wymiany lub inne, które mają być realizowane z odroczonym terminem płatności i służą do przeniesienia ryzyka kredytowego (kredytowe instrumenty pochodne); – 5. transakcje terminowe w odniesieniu do aktywów bazowych, o których mowa w art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1287/2006, pod warunkiem, że spełniają warunki określone w pkt 2.” – Zob. sekcja rozrachunkowa, certyfikat udziałowy, obligacja, powiązany z nią byk, instrument bazowy, wezwanie, cap, chooser cap, swap warunkowy, nominał, transakcje pochodne, dwustronne, obowiązek rozliczania instrumentów pochodnych, obowiązek informowania o instrumentach pochodnych, kodeks instrumentów pochodnych, architektura finansowa, instrumenty finansowe, podaż pieniądza, MSR 39, obligacja indeksowa, arkusze informacyjne dotyczące instrumentów finansowych, kredytowy instrument pochodny, towarowy kontrakt terminowy, Overnight Rate Swap, pogodowy instrument pochodny, certyfikat, opcja na stopę procentową, swap na stopę procentową. – Por. także § 2 ust. 2 WpHG oraz definicje i klasyfikacje w raporcie miesięcznym EBC z maja 2000 r., s. 42, raporcie rocznym BaFin z 2004 r., s. 177 (rozporządzenie w sprawie instrumentów pochodnych [DerivateV] z lutego 2004 r.; tu także zalecany jest wyrafinowany pomiar ryzyka), raporcie rocznym BaFin z 2009 r., s. 42. 17 (obowiązkowe rozliczanie transakcji na instrumentach pochodnych poza rynkiem regulowanym za pośrednictwem partnerów centralnych), s. 42 (instrumenty pochodne poza rynkiem regulowanym, s. 112 (regulacje dotyczące rachunkowości), Raport miesięczny Deutsche Bundesbank z sierpnia 2005 r., s. 39 (bardzo długie terminy zapadalności), Raport miesięczny Deutsche Bundesbank z lipca 2006 r., s. 55 i nast. (szczegółowa prezentacja z przeglądami, ze szczególnym uwzględnieniem również wpływu instrumentów pochodnych na stabilność systemu finansowego), BaFin Annual Report 2010, s. 46 (nadzór nad pozagiełdowymi instrumentami pochodnymi), Financial Stability Report 2011, s. 43 f. (intransparentność obrotu pozagiełdowego w ogóle, a rynków pozagiełdowych instrumentów pochodnych w szczególności), BaFin Annual Report 2011, s. 41 (regulacja pozagiełdowych instrumentów pochodnych), Financial Stability Report 2012, s. 92 i nast. (rynek pozagiełdowych instrumentów pochodnych od 2003 r.; kwestie regulacyjne), ECB Annual Report 2012, s. 134 (nowa wersja dyrektywy w sprawie rynków instrumentów finansowych), BaFin Annual Report 2013, s. 163 (nowe wymogi dotyczące transakcji pozagiełdowymi instrumentami pochodnymi poprzez znowelizowany DerivateV).

Uwaga: Encyklopedia finansowa jest chroniona prawem autorskim i bez wyraźnej zgody może być wykorzystywana wyłącznie do celów prywatnych!
Profesor uniwersytecki Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Prof. Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
Adres e-mail: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/