Istnieje niebezpieczeństwo, że międzynarodowy system finansowy jako całość dozna poważnych zakłóceń lub nawet załamie się, co w konsekwencji odbije się również na regularnych transakcjach walutowych na całym świecie. – Ryzyko systemowe zasadniczo odzwierciedla zakłócenia, które pojawiają się, gdy racjonalne zachowanie poszczególnych uczestników rynku prowadzi do niepożądanej dysfunkcji systemu finansowego (system finansowy: ogół wszystkich okoliczności instytucjonalnych służących koincydencji podaży i popytu na kapitał oraz wszelkich usług z nim związanych) w wyniku wzajemnych zależności biznesowych. Pierwszą przyczyną są tu efekty zarażania. Doświadczenie pokazuje, że drugim źródłem ryzyka systemowego są mechanizmy wzmacniające lub spirale, na przykład w tworzeniu i zmniejszaniu dźwigni finansowej lub w dostępie i odpływie płynności. Może to nastąpić np. w sytuacji, gdy banki centralne kreują nadmierną podaż pieniądza lub wysysają płynność w sposób szarpany. – Kryzys systemowy wystąpił na świecie najpóźniej od października 2008 roku, kiedy to kryzys na rynku kredytów subprime przerodził się w globalny kryzys finansowy, co spowodowało konieczność międzynarodowej interwencji na rynku przez banki centralne i wiele rządów. Do tej sytuacji, która przez lata wstrząsała światowym systemem finansowym, nie doprowadziła jedna przyczyna, ale współdziałanie – zwrotu na rynku mieszkaniowym i hipotecznym w USA, – powszechnego zaniedbania ryzyka płynności, – odwrócenia apetytu na ryzyko w odniesieniu do nowych, często mało przejrzystych produktów finansowych oraz – bezgranicznego zaufania do oceny agencji ratingowych. – Mniejsze państwa o stosunkowo wysokim udziale sektora finansowego w produkcie krajowym brutto – takie jak Szwajcaria, Luksemburg – mogłyby odczuć skutki fuzji: Szwajcaria, Luksemburg – mogą zostać pogrążone w strudlu (depresyjnym tumanie) przez upadek dużego banku. W czasie kryzysu finansowego w czerwcu 2009 r. władze szwajcarskie zagroziły więc ustaleniem limitów udziału w rynku dla dwóch dużych banków UBS i Credit Suisse lub nawet rozdzieleniem tych instytucji. – Prawdopodobnie im większy jest bank, tym większe jest ryzyko systemowe. Ponieważ ufając w ratunek ze strony państwa w najgorszym wypadku duże instytucje również będą podejmować wysokie ryzyko. – Często jednak się to kwestionuje i podkreśla, że ryzyko systemowe zależy od ekspozycji na produkty finansowe na globalnych, wzajemnie powiązanych rynkach. Zatem, aby uniknąć ryzyka systemowego, organy regulacyjne powinny skupić swoją uwagę na rozprzestrzenianiu się nieprzejrzystych produktów, a nie na dokładniejszym monitorowaniu dużych banków. – Zob. Komitet Ryzyka Bancassurance, efekty zarażenia, nadzór, makroostrożnościowy, Komitet Stabilności Finansowej, bail-out, bank, systemowy, szpital bankowy, Community Reinvestment Act, faza euforii, ryzyko zdarzenia, G-sifis, efekt domina, ESCB Macroprudential Research Network, załamanie rynku finansowego, problem synchronizacji, zachowania stadne, Home Mortgage Disclosure Act, imponderabilia, kryzys, systemowy, chylenie się pod wiatr, pożyczkodawca ostatniej instancji, rejestracja produktów, zarządzanie restrukturyzacją, kultura ryzyka, nadzór nad wypłacalnością, kryzys subprime, ryzyko systemowe, zasada too big to fail, zaufanie. – Por. Financial Stability Report 2010, s. 56 i następne (instrumenty wykrywania ryzyka systemowego w Deutsche Bundesbank; przegląd; odniesienia), Financial Stability Report 2009, s. 58 i następne (dotyczące pomiaru ryzyka systemowego w bankach; odniesienia). Financial Stability Report 2011, s. 78 (wykres dotyczący przyczyn ryzyka systemowego), Financial Stability Report 2012, s. 98 (utrzymujące się zagrożenia wynikające z upadku globalnie połączonych instytucji), ECB Monthly Report z lutego 2013 r., s. 106 f. (wyliczenie ryzyk systemowych), BaFin Annual Report 2012, s. 42 ff. (na temat globalnych wysiłków zmierzających do ograniczenia ryzyka systemowego), jak również odpowiedni BaFin Annual Report, rozdział “International”, Deutsche Bundesbank Monthly Report z czerwca 2013 r., s. 65 f. (krajowe organy nadzoru mogą zaostrzyć wymogi), Financial Stability Report 2013, s. 87 (ryzyka systemowe w branży ubezpieczeniowej; odniesienia).
Uwaga: Encyklopedia finansowa jest chroniona prawem autorskim i bez wyraźnej zgody może być wykorzystywana wyłącznie do celów prywatnych!
Profesor uniwersytecki Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Prof. Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
Adres e-mail: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/