Het gevaar bestaat dat het internationale financiële stelsel als geheel ernstig wordt verstoord of zelfs ineenstort, met als gevolg dat ook de reguliere valutatransacties wereldwijd hieronder zullen lijden. – Systeemrisico’s zijn in wezen het gevolg van verstoringen die optreden wanneer het rationele gedrag van individuele marktdeelnemers leidt tot een ongewenste disfunctie van het financiële stelsel (financieel stelsel: het geheel van alle institutionele omstandigheden die het samenvallen van vraag en aanbod van kapitaal en alle daarmee samenhangende diensten dienen). Een eerste oorzaak hier zijn besmettingseffecten. De ervaring heeft geleerd dat een tweede bron van systeemrisico bestaat uit versterkingsmechanismen of spiralen, bijvoorbeeld in de creatie en vermindering van hefboomwerking of in de toegang tot en de uitstroom van liquiditeiten. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer centrale banken een overaanbod aan geld creëren of liquiditeit op een schokkerige manier wegzuigen. – Uiterlijk vanaf oktober 2008 deed zich wereldwijd een systeemcrisis voor, toen de subprimecrisis escaleerde in een wereldwijde financiële crisis en internationale interventie in de markt door centrale banken en vele regeringen noodzakelijk werd. Niet één enkele reden heeft geleid tot deze situatie, die het mondiale financiële systeem jarenlang heeft geschokt, maar het samenspel van – een ommekeer op de huizen- en hypotheekmarkt in de VS, – een wijdverbreide veronachtzaming van liquiditeitsrisico’s, – een omgekeerde risicobereidheid ten aanzien van nieuwe, vaak nauwelijks transparante financiële produkten en – het onvoorwaardelijke vertrouwen in het oordeel van de kredietbeoordelaars. – Kleinere staten met een relatief groot aandeel van de financiële sector in het bruto binnenlands product – zoals Zwitserland en Luxemburg – zouden de gevolgen van de fusie kunnen ondervinden: Zwitserland, Luxemburg – kunnen in een neerwaartse strudel (depressieve tuimeling) worden gestort door de ineenstorting van een grote bank. Ten tijde van de financiële crisis in juni 2009 dreigden de Zwitserse autoriteiten daarom marktaandeellimieten in te stellen voor de twee grote banken UBS en Credit Suisse of deze instellingen zelfs op te splitsen. – Hoe groter een bank is, hoe groter het systeemrisico. Omdat grote instellingen erop vertrouwen dat de staat hen in het ergste geval zal redden, zullen zij ook grote risico’s nemen. – Dit wordt echter vaak betwist en er wordt benadrukt dat systeemrisico’s afhankelijk zijn van blootstelling aan financiële producten op mondiale, onderling verweven markten. Om systeemrisico’s te vermijden, moeten de regelgevers hun aandacht dus toespitsen op de proliferatie van ondoorzichtige producten, in plaats van de grote banken nauwlettender in het oog te houden. – Zie Comité voor bankverzekeringsrisico’s, besmettingseffecten, toezicht, macroprudentieel, Financieel Stabiliteitscomité, bail-out, bank, systeemrisico, bankenziekenhuis, Community Reinvestment Act, euforie-fase, event risk, G-sifis, domino-effect, ESCB Macroprudential Research Network, ineenstorting van financiële markten, synchronisatieprobleem, kuddegedrag, Home Mortgage Disclosure Act, onberekenbaarheden, crisis, systeemrisico, tegen de wind in leunen, lender of last resort, productregistratie, herstructureringsbeheer, risicocultuur, solvabiliteitstoezicht, subprime-crisis, systeemrisico, too big to fail-beginsel, vertrouwen. – Zie het verslag over de financiële stabiliteit 2010, blz. 56 e.v. (instrumenten voor het detecteren van systeemrisico’s bij de Deutsche Bundesbank; overzichten; referenties), het verslag over de financiële stabiliteit 2009, blz. 58 e.v. (over het meten van systeemrisico’s bij banken; referenties). Financieel Stabiliteitsverslag 2011, blz. 78 (overzicht van de oorzaken van systeemrisico’s), Financieel Stabiliteitsverslag 2012, blz. 98 (voortdurende gevaren van de ineenstorting van wereldwijd onderling verbonden instellingen), ECB-maandverslag van februari 2013, blz. 106 e.v. (opsomming van systeemrisico’s), BaFin-jaarverslag 2012, blz. 42 e.v. (over wereldwijde inspanningen om systeemrisico’s in te dammen), alsook het respectieve BaFin-jaarverslag, hoofdstuk “Internationaal”, Deutsche Bundesbank-maandverslag van juni 2013, blz. 65 e.v. (nationale toezichthoudende autoriteiten kunnen vereisten aanscherpen), Financieel Stabiliteitsverslag 2013, blz. 87 (systeemrisico’s in de verzekeringssector; referenties).
Opgelet: De financiële encyclopedie is auteursrechtelijk beschermd en mag zonder uitdrukkelijke toestemming alleen voor privé-doeleinden worden gebruikt!
Universiteitsprofessor Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Professor Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
E-mailadres: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/