Indien niet anders bepaald, de overweging om het EU-Verdrag op te schorten in geval van een zeer diepe financiële en economische crisis voor die lidstaten die ver zijn afgedwaald van het Maastricht-criterium van “gezonde overheidsfinanciën” – het begrotingstekort mag niet meer dan drie procent bedragen, de schuldenlast niet meer dan zestig procent van het bruto binnenlands product. – Weliswaar is ook in het Verdrag van Lissabon een non-bail-out clausule ingebouwd (artikel 125 VWEU), waardoor de Gemeenschap niet aansprakelijk is voor de schulden van overheidsinstanties in de lidstaten. Dit houdt ook in dat de ECB niet direct te hulp mag schieten als een lid van de monetaire unie (bijvoorbeeld Griekenland) met een nationaal faillissement wordt bedreigd. Maar het is vaak betwijfeld of dit in een noodsituatie kan worden volgehouden en of de ECB uiteindelijk niet te hulp zal moeten schieten. Want zodra een lid van de eurozone failliet mag gaan, – veroorzaakt dit onmiddellijk een zeer grote speculatieve druk op andere lidstaten met zwakke financiën. Ook zou – een in gebreke blijven van verscheidene Lid-Staten leiden tot een verstoring van het handelsverkeer en – de banken hard treffen omdat zij hun portefeuilles van overheidsobligaties van de betrokken landen zouden moeten afwaarderen. – Relatief hoge renteopslagen voor staatsobligaties uit Italië, Griekenland of Portugal tonen aan dat beleggers een bepaalde kans koesteren dat individuele landen de Europese Monetaire Unie verlaten. Het Verdrag van Lissabon (artikel 50 VEU), dat op 1 december 2009 in werking is getreden, voorziet uitdrukkelijk in de mogelijkheid dat lidstaten de EU verlaten. Een uitsluiting overeenkomstig artikel 7 VEU is weliswaar alleen mogelijk indien fundamentele regels van het Verdrag door een lidstaat worden geschonden. Bovendien is in dit geval eenparigheid van stemmen vereist. – Soms ook opgevat in de zin dat een staat naar eigen goeddunken uit de eurozone stapt – of een land zelf kan besluiten uit de eurozone te stappen is niet geregeld in de EU-verdragen – en terugkeert naar zijn oude munt of zelfs naar geld dat dan helemaal opnieuw moet worden ingevoerd. De stimulans voor een dergelijke maatregel zou zijn dat de devaluatie van de eigen munt het internationale concurrentievermogen zou kunnen verbeteren; hoewel niet te ontkennen valt dat dit uiteindelijk geheel binnen de ondernemingen tot stand wordt gebracht en bereikt. Maar als een lid van de Europese Monetaire Unie deze weg zou inslaan, zou het geconfronteerd worden met een enorme schuldenberg die in euro’s moet worden afbetaald: alleen al om die reden lijkt de gok vrij groot. Bovendien zou een dergelijke terugtrekking politiek en economisch neerkomen op een faillietverklaring (bekentenis van falen) en zou de staat in kwestie voor lange tijd onkredietwaardig blijken. – Sinds ongeveer 2009 wordt dit ook gebruikt om aan te geven dat de huidige eurozone in twee blokken zou worden opgesplitst, namelijk een “Euro-Zuid” met de mediterrane landen en een “Euro-Noord” met de meeste van de andere huidige leden van de Unie. Voorstellen werden geopperd over de vraag hoe de ECB verantwoordelijk zou kunnen zijn voor twee munteenheden en dus ook voor twee verschillende biljetten en munten, of dat een afzonderlijke centrale bank zou moeten worden opgericht voor de “Euro-Zuid”. – Zie devaluatie, fiscaal, obligatiespreiding, aankopen, centraal bankieren, buitenlandse activapositie, bail-out, blame game, ClubMed, haast om toe te treden, chantagemogelijkheid, financiële steun van de EU, euro-obligaties, euro-obligaties, gemeenschappelijk, Europees stabilisatiemechanisme, Europees Monetair Fonds, EMU-buste, exit, crediteurenprioriteit, spreiding van de overheid, Griekse crisis, Helleno bail-out, IJslandse bankenval, landenbonus, laatste-resortbepaling, nooduitgang, verplichte converteerbare obligatie, redding, bailout, terugkeerideologie, terugkoppelingsmechanisme, schuldaflossingspact, Europees, solidariteit, financieel, overheidsschuld, effecten, stabiliteits- en groeipact, Tina, too-big-to-save-beginsel, overdrachtsgemeenschap, grondwetsartikel 1, vermogensheffing, verdragstrouw, groeischuldfeit, historisch, monetaire unie 2, tweerichtingsoptie. – Cf. Maandverslag van de Deutsche Bundesbank van november 2011, blz. 43 (premies voor staatsobligaties van varkens sinds 2009), Maandverslag van de ECB van Mail 2012, blz. 111 e.v. (uit elkaar drijven van het zuidelijke en noordelijke blok van de eurozone; overzichten), Maandverslag van de ECB van mei 2013, blz. 93 e.v. (diepgaande analyse van de huidige toestand van de leden van de eurozone; overzichten; literatuurverwijzingen), Maandverslag van de Deutsche Bundesbank van januari 2014, blz. 23 e.v. (aanpassingsinspanningen in de eurozone).
Opgelet: De financiële encyclopedie is auteursrechtelijk beschermd en mag zonder uitdrukkelijke toestemming alleen voor privé-doeleinden worden gebruikt!
Universiteitsprofessor Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Professor Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
E-mailadres: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/