Yasal olarak kurulmuş ve yasal olarak kusursuz şirketler, banka olmamalarına rağmen, yine de bankalara özgü geleneksel finansal işlemleri sürekli olarak veya hatta ara sıra gerçekleştirirler – özellikle fon toplayarak ve bunları kredi olarak vererek – veya bunları iflas tehdidi altındaki şirketlere aktarırlar ve böylece kredi aracılığı yaparlar, yani kredi verilmesine katılırlar. – Bu tür şirketler arasında özellikle hedge fonları, özel sermaye fonları, akbaba fonları ve yapılandırılmış yatırım araçları yer almaktadır. ABD’de kamu ipotek kreditörleri Federal National Mortgage Association (FNMA, genellikle “Fannie Mae” olarak adlandırılır) ve Federal Home Loan Mortgage Corporation (FHLMC, genellikle “Freddie Mac” olarak adlandırılır) da bu anlamda gölge bankacılık sektörüne dahil edilir. Subprime krizinde, bu şirketlerin sistemik olarak önemli kurumlarla olan bağlantıları nedeniyle küresel finans sistemi için yüksek bir risk faktörünü temsil ettikleri ortaya çıkmıştır. – Ancak, sıkça karşılaşılan gölge bankaların tanımlanan anlamda kriminalize edilmesi ve şeytanlaştırılması temelsizdir. Bazı işlemlerin bankalar tarafından değil de ilgili riskleri daha iyi yönetebilecek uzman şirketler tarafından gerçekleştirilmesi ilgili tüm taraflar için avantajlı olabilir. – Ancak, finansal krizin de gösterdiği gibi, bu tanımdaki gölge bankalar çok kolay bir şekilde sistemik risk oluşturabildikleri için, denetim otoritelerinin bunları izlemesi oldukça makuldür. – Küresel gölge bankacılık piyasasının 2002 yılında 45 trilyon dolar iken 2013 yılında 74 trilyon dolara ulaştığı tahmin edilmektedir. – Bilanço dışı konduitler, özel amaçlı araçlar, yapılandırılmış yatırım araçları ve özel amaçlı araçlar. Birçok durumda, özellikle sermaye yeterliliği ile ilgili olarak, yasal olmayan düzenleyici gereklilikleri atlatmak için kurulurlar. Bu süreçte, denetim makamlarının görüş alanı dışında olağanüstü yüksek düzeyde bir risk oluşmuş ve bu risk ancak subprime krizini takip eden mali kriz sırasında tam anlamıyla ortaya çıkmıştır. Birçok banka şimdi aniden Banka, itibar sorunları nedeniyle daha önce dışarıdan temin edilen riskleri bilançosuna almak zorunda kalmıştır. Bu durum, özkaynak tabanlarının kötüleşmesine ve likidite durumlarının sıkılaşmasına önemli ölçüde katkıda bulunmuştur. Bu nedenle, G20 bakanları ve merkez bankası başkanları bu şirketleri 2011 yılı sonuna kadar Basel II çerçevesine tabi tutmaya karar vermiştir. – Denetim makamları tarafından denetlenen lisanslı kurumların yanı sıra, her türden yetkisiz, yasadışı para işlemleri yapan şirketler de vardır. Almanya’da bu tür şirketlerden oluşan yaygın bir grup vardır. Para yatırma işlemleri genellikle burada yaşayan yabancı kökenli kişiler tarafından yapılmaktadır. Federal Finansal Denetleme Kurumu’nun bulgularına göre, gölge bankacılık sektörü bu anlamda kara para aklama için de sıklıkla kullanılmaktadır. Ayrıca bu karaborsa, sahte ve tahrif edilmiş menkul kıymetlerin yanı sıra sahte kartlar için de ideal bir aktarma merkezidir. – Bu alanda hizmet sağlayıcılar tarafından gerçekleştirilen dolandırıcılık faaliyetlerinin oranı son derece yüksektir; ancak çeşitli nedenlerden dolayı tatmin edici bir kovuşturma neredeyse umutsuzdur. Bu nedenle destekçiler, kaybedilen parayı en azından kısmen geri getirecek kişileri (intikam melekleri) aramayı teklif ederler. – Mart 2012’de AB Komisyonu gölge bankacılığa ilişkin bir Yeşil Kitap sunmuştur. Gölge bankacılığı “düzenli bankacılık sistemi dışındaki varlıkları ve faaliyetleri içeren bir kredi aracılık sistemi” olarak tanımlar ve ayrıntılı olarak listeler. – Adres Sahteciliği, Bankacılık Düzenleme Paradoksu, Kör Havuz, Nakit Havuzlama, Daimonion, Buhar Odası, İkametgah Gizleme, El Koyma, Finansal Akbaba, Finansal Sistem, Kurumsal Undertaker, Gizli İpucu, Para Transferi Aracısı, Getto Bankacılığı, Kin Etkisi, Kimlik Hırsızlığı, Uluslararası Ticari Şirket, İnternet Teklifleri, Hawala, Yüksek riskli ülkeler, Sermaye Piyasası, Gri, Banka dışı, aday, Obristen-Darlehn, offshore finans merkezleri, paralel bankacılık, eşler arası kredilendirme, intikam melekleri, düzenleyici arbitraj, düzenleyici baskı, havale hizmetleri, getiri kovalama, gölge bankacılık düzenlemesi, yeraltı bankacılığı, somutluk, açı komisyoncusu, yirmi iki kredi. – Bkz. BaFin’in 2003 Yıllık Raporu, s. 71 vd, BaFin 2004 Yıllık Raporu, s. 83 vd. ve BaFin’in ilgili Yıllık Raporu (“Lisanslama yükümlülüğü ve yetkisiz işlerin kovuşturulması” bölümü), Finansal İstikrar Raporu 2010, s. 127 (gölge bankacılık sektöründe sunulan kaldıraçlı ürünlerden kaynaklanan yüksek riskler), Finansal İstikrar Raporu 2011, s. 74 (denetim ve düzenleme; Finansal İstikrar Kurulu’nun tavsiyeleri), BaFin 2011 Yıllık Raporu, s. 56 vd. (tanımsal konular; uluslararası düzenleme çabaları), Finansal İstikrar Raporu 2012, s. 67 vd. (gölge bankacılık sektörünün detaylı sunumu; birçok genel bakış; literatür referansları); s. 75 vd. (yabancı gölge bankaların kısmen Alman kurumları tarafından yurtdışında kurulan iş birimleri olduğu ortaya çıkmıştır; riskler). ECB Şubat 2013 Aylık Raporu, s. 99 vd. (gölge bankacılık sektörünün izlenmesi; sınırlandırma sorunları; Finansal İstikrar Kurulunun rolü; birçok genel bakış); BaFin 2012 Yıllık Raporu, s. 13 vd. (uluslararası düzeyde düzenleyici çabalar), s. 51 vd. (düzenleyici tedbirlerin sıralanması); Deutsche Bundesbank Mart 2014 Aylık Raporu, s. 15 vd. (ayrıntılı sunum; genel bakış; referanslar).
Dikkat: Finansal ansiklopedi telif hakkı ile korunmaktadır ve açık izin olmadan sadece özel amaçlar için kullanılabilir!
Üniversite Profesörü Dr. Gerhard Merk, Dipl.rer.pol., Dipl.rer.oec.
Profesör Dr. Eckehard Krah, Dipl.rer.pol.
E-posta adresi: info@jung-stilling-gesellschaft.de
https://de.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Ernst_Merk
https://www.jung-stilling-gesellschaft.de/merk/
https://www.gerhardmerk.de/